Tarih Vakfı

Tarihçilerden mimarlara, sanat tarihçilerine kadar değişik meslekten uzman kişilerin ve bir bölüm amatör gezginin katılımıyla Mardin ve yakın çevresinde tarih içinde bir yolculuğa çıktık. Bölge, bugünlere dek turizmin etkinlik alanının dışında kalmıştı. Gittiğimiz birçok yer, 40-50 kişilik böylesi bir grupla belki de ilk kez karşılaşıyordu. Daha önce bu diyarı fotoğraflamak için tek başına karış karış dolaşan Bünyad Dinç'in gruptaki varlığı sayesinde, henüz profesyonel rehberlerin giremediği yerlere gidebildik.

Prof. Dr. Atilla Yücel, dolaştığımız evlerin mimarlık dünyasındaki görünmeyen yüzünü yansıtmaya; Mardin Müzesi Kültür ve Sanat Varlıklarını Koruma ve Yaşatma Derneği başkanı ve Mardin'deki yerel tarih grubunun etkin üyesi Florans Orundaş da toplu keşfetme çabamızda bizi sürekli yerel renklerle yüz yüze getirerek kitaplarda yazılmayanları aktarmaya çalıştı. Grupta bulunan Prof. Dr. Ayla Ödekan'ın da konuyla ilgili yorumlarından yararlandık.

Bünyad Dinç'in fotoğraflarından oluşan, Mardin'in mimarisinin inceliğini, dinlerin ve kültürlerin kardeşliğini, göz göre göre yitip giden değerlerin hüznünü dile getiren sergi, 19-30 Mayıs 2000 tarihleri arasında da Mardin'de açıldı.

Tarih Vakfı'nın yerel tarih çalışmaları kapsamında 24 Eylül 2000 Pazar günü Gaziantep Belediye Meclis Salonunda düzenlediği toplantı, gezimize de katılan Özgen Acar (Cumhuriyet), Prof. Zeynep Ahunbay (ICOMOS, İTÜ), Nezih Başgelen (Arkeoloji ve Sanat Dergisi), Murat Cano (Avukat), Dr. Rifat Ergeç (Gaziantep Üniversitesi ve Tarih Vakfı Gaziantep Yerel Tarih çalışma grubu), Zeynep Oral (Milliyet), Prof. Mehmet Özdoğan (İÜ), Ay Melek Özer (ODTÜ), Prof. Dr. Yıldız Sey (İTÜ), Orhan Silier (Tarih Vakfı), Prof. İlhan Tekeli (ODTÜ, Tarih Vakfı), Aksel Tibet (Arkeoloji Derneği İstanbul Şubesi), Prof. Numan Tuna (ODTÜ, TAÇDAM) gibi uzmanlar ve basın mensuplarını biraraya getirdi. Toplantıya, sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve yerel tarih çalışma grubu üyeleri de dinleyici olarak katıldı. Toplantı ayrıca Gaziantep'teki yerel basın mensupları ve CNN Türk muhabirleri tarafından da izlendi.

7 Ekim 2000 tarihinde Barajlar ve Kültürel Miras STK İzleme Kurulu tarafından Darphane' de yapılan "Zeugma yalnız Değil!" başlıklı toplantı, kültür mirası tahribatının sadece Zeugma'da değil, ülkenin tüm bölgelerinde yaşandığına dikkat çeken bir toplantı oldu. Katılımcılar; Prof. Dr. Mehmet Özdoğan, Prof. Dr. Numan Tuna, Ünal Erdoğan, Doç. Dr. Aslı Özdoğan, Cemal Gökçe idi. 

Toplantının ilk bölümünde STK İzleme Kurulu'nu oluşturan Arkeoloji ve Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi, Arkeoloji ve Sanat Dergisi, Av. Murat Cano, Elektrik Mühendisleri Odası, Hasankeyf Kurtarma Komitesi, ICOMOS Türkiye Milli Komitesi, İnşaat Mühendisleri Odası, Mimarlar Odası, Tarih Vakfı ve Türk Sosyal Bilimler Derneği temsilcileri bir basın duyurusu yaparak kurulun, Türkiye'deki baraj projelerinin tehdidi altında kalan kültür mirasının vazgeçilmez bir değer olarak kamuoyuna mal edilmesi, bu tür projelerin planlanmasından uygulamasına tüm aşamalarında kültürel mirasın korunmasının öncelikli koşul olarak algılanması için çaba göstereceğini belirtti. Toplantının genel durum sunuşunu yapan Prof. Dr. Mehmet Özdoğan, Türkiye'nin hâlâ kültürel envanterinin olmadığını, arkeologların büyük güçlükler içinde çalıştığını ve "ajan" olarak görüldüğünü belirterek, sorunun kaynaksızlıktan değil, duyarsızlık nedeni ile farklı boyutlara taşındığına dikkat çekti.