Tarih Vakfı

75.Yıl Projesi kapsamındaki Yerel Tarih Yarışması'nın jürisi oluşturuldu. "Gençlerin Gözüyle Cumhuriyet" konulu yerel tarih yarışmasının Ulusal Jürisi 10 Ocak'ta Ankara'da ilk toplantısını yaptı. Toplantıda, ülkemizdeki tüm liselerden katılımın arttırılması, yerel jürilerin oluşturulması, değerlendirme merkezler, yarışmacılarla iletişimi ve kuramsal çerçevenin geliştirilmesini sağlayacak "Yerel Tarih Dergisi" ve yerel jürilerin değerlendirmeleri konusundaki ilkeler belirlendi. Şubat ayı, Cumhuriyetin 75.Yılı çalışmalarının henüz proje bütçesinin küçük bir oranındaki bir ana sponsor desteği ile sürdürülmeye çalışıldığı ve buna rağmen birçok alanda önemli ilerlemelerin kaydedildiği bir ay oldu. Ocak ayında İMKB ile "Ana Destekçi" sözleşmesinin imzalanmasının ve Milli Piyango İdaresi'nin Yerel Tarih Yarışması'nı , İş Bankası'nın da yayın projelerini destekleyeceğinin belli oldu. Yerel Tarih Yarışması için hazırlanan broşür mart ayında okullarda olacak şekilde postalandı. Yarışmaya katılan öğrencilerle iletişim işlevi sağlaması planlanan Yerel Tarih Dergisi'nin ilk sayısı ile ilgili hazırlıklar şubat ayı içerisinde tamamlandı. Mayıs ayına gelindiğinde ise, lise çağındaki 2 milyon gencin katılımına açık olan Liselilerin Gözüyle Cumhuriyetimiz Yerel Tarih Yarışması Milli Piyango Genel Müdürlüğü'nün desteği ile hayata geçirildi. Nisan 1998 başına kadar, ocak ayında İMKB ile imzalanan ana destekçilik sözleşmesiyle sağlanan kaynağın belirli ölçülerde tahsisi yürütülen 75. Yıl Projesi; Yerel Tarih Yarışması'nın proje destekçiliğini üstlenen Milli Piyango İdaresi ile 31 Mart 1998 tarihinde; Uluslararası Kongre'nin proje ortak destekçiliğini üstlenen Kalkınma Bankası ile 16 Nisan 1998 tarihinde; Tanıtma Fonu İdaresi ile 14 Nisan 1998 tarihinde imzalanan sözleşmelerle daha hızlı ilerleme olanağına kavuştu. Yerel Tarih Yarışması kapsamında Almanya ve Türkiye'den gençler "Yerel Tarih" toplantılarında buluştu. 25 yıldır Körber Vakfı tarafından Almanya'da düzenlenen yerel tarih yarışmasında geçen yıl derece alan 25 öğrenciyi ülkemizde ağırladık. "Liseli Gençlerin Gözüyle Cumhuriyetimiz" Yerel Tarih Yarışması'nın Yerel Jüri toplantıları 1-13 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirildi. İl düzeyinde yapılan bu ilk aşama değerlendirme sonuçları, ekim ayının ilk haftasında bir basın toplantısıyla açıklandı. Yarışmanın ödül töreni ise 23 Ekim 1998 tarihinde Cumhurbaşkanlığı'nda yapıldı. Ulusal düzeyde 30 ilden 50 çalışma (111 öğrenci) ve yerel düzeyde 56 ilden 117 çalışma (227 öğrenci) yarışmayı kazandı.

Temmuz ayından itibaren önümüzdeki dokuz ayda 12 kitabın yayımını içeren Bilanço 1923-1998 Dizisi'nin Yayın Kurulu Toplantısı ise 12 Haziran'da yapıldı. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Türk Sosyal Bilimler Derneği (TSBD) ve Tarih Vakfı işbirliği ve Başbakanlık Tanıtma Fonu, İMKB, Türkiye Kalkınma Bankası, Türk Eximbank, ODTÜ ve Körber Vakfı desteği ile 10-12 Aralık 1998 tarihlerinde ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen Bilanço 1923-1998: Türkiye Cumhuriyeti'nin 75 Yılına Toplu Bakış Uluslararası Kongresi gerçekleştirildi. Siyasal Gelişme Sorunları, İktisadi Gelişme Süreçleri, Kültür ve Ulusal Kimliğin Oluşumu, Toplumsal Yapılanmalar, İnsan ve Çevre, Uluslararası İlişkiler başlıkları altındaki 6 atölyeden oluşan Kongre'de paralel olarak yürütülen toplam 46 oturumda 131 adet bildiri sunuldu. Bir Çağdaşlaşma Projesi Olarak Cumhuriyet'in 75. Yılı Projesi kapsamında hazırladığı Bilanço '98 yayın dizisi ile Cumhuriyet'in serinkanlı bir bilançosunu çıkarma ihtiyacına yanıt vermeyi hedefledi. İş Bankası'nın desteği ile gerçekleştirilen dizi 12 kitaptan oluşuyor ve her kitapta, konuya ilişkin farklı, birbiriyle çatışan düşünceler özellikle yer veriliyor.

75. Yıl Projesi kapsamındaki bir diğer etkinlik ise "Bilanço 1923-1998: Türkiye Cumhuriyeti'nin 75 Yılına Toplu Bakış Uluslararası Kongresi", Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Türk Sosyal Bilimler Derneği ve Tarih Vakfı'nın ortak hazırlığıyla 10-12 Aralık 1998 tarihlerinde Ankara'da ODTÜ'nün yeni kongre merkezinde yapıldı. 10 Aralık günü öğleden sonra başlayan ve 12 Aralık öğlene kadar devam eden 46 oturumda 26'sı yurtdışından olmak üzere, Türkiye ile ilgili olarak tarihe ışık tutan özgün çalışmalar yapmış olan 122 konuşmacı bildiri sundu.

17 Şubat'ta Cumhurbaşkanı Sayın Demirel tarafından kabul edilen Proje Koordinatörü Yiğit Gülöksüz, Yönetim Kurulu Başkanı İlhan Tekeli ve Genel Sekreter Orhan Silier, Cumhurbaşkanından gerekli girişimlerde bulunacağı ve sponsor bulunması konusunda daha etkin bir şeklide destek olacağı sözünü alarak projedeki son gelişmeleri anlattılar. Ardından 27 Şubat günü Yiğit Gülöksüz Sayın Başbakana proje ile ilgili bir sunuş yaptı ve bu arada Cumhuriyet'in 75. Yıl Çalışmaları logosu kesinleştirildi. 4 Şubat'ta Vali Sayın Kutlu Aktaş başkanlığında İstanbul'da ikinci, 5 Şubat'ta ise Vali Sayın Şenol Engin başkanlığında İçel2de ilk Yerel Kurul toplantıları gerçekleştirildi. Gene Şubat ayı içinde Sözlü Tarih ve Belgesel Film çalışmaları için Belgesel Sinemacılar Birliği ile proje üzerine geliştirilen fikirler, bütçe ve program olarak da son halini aldı ve sözleşme aşamasına gelindi. Cumhuriyet tarihi ile ilgili 50 adet on dakikalık belgesel filmi ve 200 adet sözlü tarih çekimini de kapsayacak olan çalışmalarda, daha önce Vakıf tarafından 100 ayrı kişiyle gerçekleştirilmiş sözlü tarih çekimlerinden de faydalanılmasına karar verildi.

İstanbul, Ankara ve İzmir'de 29 Ekim 1998'de düzenlenecek olan 75. Yıl Cumhuriyet Geçitleri ve Şenlikleri projesi tasarım danışmanı Ali Tangun'un başkanlığında oluşturulan 5 kişilik bir ekip, şubat ayı ortalarında projenin genel kurgusunu ayrıntılandırarak, uygulama projesini hazırladı. Cumhuriyet Geçitleri ve Şenlikleri, şehrin bütünün de kutlanacak ve mümkün olan en fazla katılımı sağlayacak şekilde gerçekleşecek büyük bir kültürel olay olarak tasarlandı. 17 Haziran'da İstanbul Yerel Komitesi'ne İstanbul'da gerçekleştirilmesi tasarlanan Cumhuriyet Geçitleri ve Şenlikleri projesi üzerine bir sunum yapıldı. Temmuz ayı içerisinde de Ankara ve İzmir valilerine benzer sunumlar yapıldı. 9 Temmuz 1998 tarihinde Yiğit Gülöksüz tarafından Cumhurbaşkanlığı'na yapılan sunuşta ağırlıklı olarak geçit ve şenlikler ile ilgili bilgi verildi. Tasarım raporu ilgili valilere iletildi. Valiler başkanlığındaki yerel kurul toplantıları temmuz ve ağustos ayları içinde de devam etti. Geçitlerle ilgili tasarım çalışmasının tamamlanmasıyla Tarih Vakfı'nın bu alandaki görevi de sona ermiş oldu. Bu tasarım çalışması ve öneriler dizisi, daha sonra bu tasarım çalışması ve öneriler dizisi, daha sonra Ankara, İstanbul, İzmir için Cumhuriyet Geçitleri ve Şenlikleri: Kurumsal Hazırlık ve Tasarım Çalışması başlığı altında bir kitapçık olarak yayımlandı.

Bir Çağdaşlaşma Projesi Olarak Cumhuriyet'in 75 Yılı etkinlikleri çerçevesindeki 8 projeden biri olan ve Tarih Vakfı'nın TÜRSAK ile işbirliği içinde gerçekleştirdiği Uluslararası Sinema-Tarih Buluşması 4 Aralık'ta Cemal Reşit Rey'deki açılış töreniyle başladı. Festival çerçevesinde iki uluslararası yarışma yer aldı. Beyoğlu'nda üç sinema salonunda gerçekleştirilen Sinema ve Tarih Buluşması'nın birincisinde "Cumhuriyet Sineması", "Çağımızın Tanığı Sinema", "Aydınlanma", "Sinemanın Tarihi" adlı gösterimlerin yanı sıra "Sinemada Tarih Yorumları", "Belgesel Sinemaya Farklı Yaklaşımlar" konulu paneller, konuk yönetmenlerle söyleşiler ve atölye çalışmalarının gerçekleştirildi.

Üç Kuşak Cumhuriyet sergisi için ilki 9 Kasım 1997'de gerçekleştirilen danışma toplantısının ikincisi 20 Haziran'da Darphane'de gerçekleştirildi. 75.Yıl Projeleri kapsamında yer alan Üç Kuşak Cumhuriyet Sergisi 18 Eylül'de Devlet Bakanı Sayın Cavit Kavak'ın katılımıyla açıldı. Cumhuriyet'in bir "çağdaşlaşma projesi" olduğunu anlatan sergi 18 Eylül-8 Kasım 1998 tarihlerinde Sutanahmet'teki Darphane Binaları'nda gerçekleştirildi. Bir "gündelik yaşan tarihi" sergisi olarak, tarihe ve Cumhuriyet sürecine farklı bir bakış açısı getiren sergi, izleyicilere görerek, dokunarak, işiterek, düşünerek, paylaşarak "nereden nereye" geldiğimizi yaşattı. Bütünüyle yurttaşın sergisi olmayı, tarihe yurttaş açısından bakmayı amaçlayan sergi, 20 sahne içermektedir. Her birinde farklı bir konunun işlendiği sahneler izleyicinin kendi hayatıyla özdeşleştirebildiği yazılı-fotoğraflı panolar, üç boyutlu malzemeler ve etkileşimli ortamlardan oluşuyor. Sergide sahneler şu bölümlerden oluşmaktadır; "Bugün, Dün", "Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e", "Yeter! Söz Milletin", "Sil Baştan", "Adam Olmak", "Müsavattan Eşitliğe", "Mutlu Aile ve Sırları", "Sağlık, Gençlik, Güzellik", "Göç", "Nüfusu Planlamak", "Mektepli", "Küçük Üreticiler Cenneti", "Ekonomik Uyanış", "Mekanlar, Projeler, Anlamları" "Yıkarak Yapmak", "Yeni Topluma Yeni Konut", "Devlet Himayesinde Sanat, Özerk Sanat", "Bayramlar ve Hatıraları", "Cumhuriyet'in Eğlenceleri", "Asri, Modern, Çağdaş" ve "Son Söz Sizin".

Üç Kuşak Cumhuriyet Sergisi kapsamında tarihi Darphane binalarındaki Sıra Odalar mekanında Cumhuriyet'in Aile Albümleri Sergisi 26 Eylül-8 Kasım 1998 tarihleri arasında açıldı. Sergide farkı yörelerden ve farklı kökenlerden ailelerin, Osmanlı döneminden başlayarak Cumhuriyet boyunca geçirdikler değişimler, Cumhuriyet'in dönüm noktaları ile aile tarihindeki dönüm noktalarının örtüşen tarafları verilmeye çalışıldı. Sergi ile aynı adı taşıyan sergi kitabı ise Bilanço '98 Yayın Projesi kapsamında, 75.Yıl Projeleri ana destekçisi İMKB ve Türkiye İş Bankası'nın da katkılarıyla yayımlandı. Cumhuriyet'in 75 yıllık hikayesini görsel olarak sunmanın yanında tarih bilincini düşündürme hizmeti de veren Üç Kuşak Cumhuriyet Sergisi, günde ortalama 800 kişi tarafından gezildi.

Üç Kuşak Cumhuriyet ve Aile Albümleri Sergileri süresince Darphane binalarındaki kültür sanat etkinlikleri kapsamında izleyiciler, Cumhuriyet'in yetiştirdiği değerli sanatçıları izlemek, genç yorumculardan çağdaş bestecilerimizin ezgilerini dinlemek, çeşitli sanat dallarında ürünler vermiş üç ayrı kuşağın sohbetlerine, tartışmalarına katılmak, sergi yapımcıları ve Bilanço '98 yayın dizisinin editör ve yazarlarıyla buluşmak, çok sayıda belgesel ve uzun metrajlı film izleme olanağı buldu.

Tarih Vakfı 75. Yıl kutlamalarının ardından, 1999 yılının ikinci pazartesi günü Divan Oteli'nde "75. Yıl Kutlama Çalışmalarından Geleceğe Yönelik Neler Öğrendik" konulu bir değerlendirme toplantısı düzenledi. 75. yıl çalışmaları kapsamında rol alan başlıca kuruluş temsilcileri ve Tarih Vakfı destekleyicilerinin katıldığı toplantıda, gerçekleştirilen projelerden yola çıkarak, Tarih Vakfı 75. yıl projelerinin başlıca amaçlarından biri olan "bilanço çıkarma" yaklaşımı ile gelecekteki yeni yıl dönümleri ve geniş katılımlı kutlamaların zamanında ve daha gelişkin olarak planlanabilmesine yönelik değerlendirmeleri yapıldı.

Toplantı öncesinde; American Home Sigorta, Beko Ticaret, Dimage Digital Imaging, Enka Holding, Escort Net, Finansbank, Hedef Dağıtım, İpragaz, Körber Vakfı, Leitz-Manu, Milli Piyango İdaresi, Net Yapı, Raks New Media, Reuters Teknik Servis, Türk Eximbank, Türkiye Kalkınma Bankası, TÜYAP ve USIS'in (Amerikan Bilgi Merkezi) genel müdürleri ile üst düzey yetkililerin katılımıyla, Tarih Vakfı'nın 75. yıl projelerine destek veren kurumların temsilcilerine teşekkür belgeleri sunuldu. Toplantıda temsilcisi bulunmayan Başbakanlık Tanıtma Fonu, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, İş Bankası, Novartis, Lumina Aydınlatma, Netaş, Mavi Jeans, ODTÜ Kongre Merkezi ve Friedrich Ebert Vakfı'na ise katkılarından dolayı teşekkür edildi.

Toplantıda, 75. yıl kutlamalarının ardından genel olarak devletin bu tür olaylara temkinli yaklaşımına karşın halkın, "toplu etkileşim" ihtiyacını karşılamak için böyle coşkulu kutlamalara katılma eğiliminde olduğunun görüldüğü belirtildi.